نگارنده: زهرا حسین زاده

این همه ماجرا نیست. روایت دیگری هم وجود دارد؛ روایت کاربرانی که در مرکز استان و شهرهای اصلی، هر روز با اینترنتی سروکار دارند که نه فقط پرسرعت نیست، که بعضاً "بی‌سرعت" است. اینترنت ثابت در بسیاری از نقاط تبریز و دیگر شهرهای استان، به سختی از مرز چند مگابیت عبور می‌کند. اینترنت همراه نیز در مقایسه با کشورهای همسایه که سرعت‌هایی چندصدبرابری را تجربه می‌کنند، اصلاً قابل قیاس نیست.

اینترنت اعصاب‌خردکن؛ از محدودیت تا ضعف ساختاری

جدا از محدودیت‌هایی که بنا به ملاحظات امنیتی در دو ماه اخیر بر همه‌جای کشور، از جمله آذربایجان‌شرقی، حاکم شده، ضعف زیرساختی، امری است که نمی‌شود آن را انکار کرد. این در حالی است که مخابرات، از جمله بخش‌های پرسود دولت است که از درآمدهای آنلاین بهره‌مند است و ابزار خوبی هم برای وصول مطالبات خود دارد (قطع ارتباط) اما با این حال، به نظر نمی‌رسد خدمات این حوزه همچون درآمدهایش آنلاین و چشمگیر باشد.

از یک سو مسئولان از توسعه و افتتاح طرح‌های مخابراتی متعدد در استان سخن می‌گویند، از سوی دیگر مردم در مرکز استان با اینترنتی دست و پنجه نرم می‌کنند که برای بارگذاری یک صفحه ساده، دقایقی آن‌ها را معطل می‌کند. شهری مانند تبریز که قرار است قطب ارتباطی منطقه باشد، هنوز از فیبرنوری پایدار بی‌بهره است و پروژه‌های آن به تفاهم‌نامه‌ها و وعده‌های آینده گره خورده است.

جدا از سرعت پرچالش، پدیده دیگر این است که اینترنت حتی در حد تعهد و تعرفه مصوب، به دست مردم نمی‌رسد. دلیل این امر را باید در پدیده «تبخیر اینترنت» جست؛ پدیده‌ای که در آن بسته‌های اینترنتی با سرعتی باورنکردنی تمام می‌شوند، بی‌آنکه خدمت متناسبی دریافت کنند. استفاده اجباری از فیلترشکن‌ها برای عبور از محدودیت‌ها، مصرف ترافیک را به شکل تصاعدی بالا برده و هزینه‌ها را افزایش داده، بدون آنکه کیفیت بهبود یابد.

شکاف عمیق میان شعار و باورپذیری

وقتی مدیرکل از رتبه کشوری فیبرنوری صحبت می‌کند و در همان حال می‌گوید "هنوز رضایت‌بخش نیست"، این اذعان خود گویای همه چیز است. اما آنچه برای مردم مهم است، رتبه‌بندی‌های آماری نیست؛ تجربه ملموس آن‌ها از شبکه‌ای است که روز به روز ضعیف‌تر، پرهزینه‌تر و اعصاب‌خردکن‌تر می‌شود.

بر اساس برنامه هفتم توسعه، تمامی روستاهای بالای بیست خانوار باید به اینترنت پرسرعت متصل شوند. این هدف بلندی است و اگر محقق شود، گامی مهم در جهت عدالت ارتباطی خواهد بود. اما آیا زمانی که شهرها و مراکز استان‌ها از اینترنت پایدار بی‌بهره‌اند، تمرکز صرف بر روستاها می‌تواند پاسخگوی نیازهای دیجیتال استان باشد؟

این سوال ایجاد می‌شود که زمانی که در شهرها، آن هم در مجاورت تاسیسات فنی و مخابراتی، اینترنت چنین کند و بی‌کیفیت است، چطور در روستاهای دوردست، اینترنت ایجاد شده؟ توسعه کالبدی خطوط اینترنت، بدون تضمین کیفیت خطوط ارتباطی، امر چندان شاقی نیست، اما هر چه باشد، امری رزومه‌ساز است و مهم‌تر این‌که برای اپراتور اینترنت نیز سودآور است، چرا که او حجم اینترنت را (فارغ از کیفیت آن) می‌فروشد و سودش را می‌بَرَد، بی‌آن‌که تضمین و تعهدی در قبال کیفیت آن داشته باشد.

توسعه کالبدی اینترنت؛ سود بیشتر و کیفیت کمتر

ادعاها درباره توسعه اینترنت، وقتی با واقعیت ملموس مردم فاصله داشته باشد، نه تنها باورپذیر نیست، که به منبعی برای سرخوردگی تبدیل می‌شود. توسعه واقعی، توسعه‌ای است که کاربر در خانه و محل کار خود آن را لمس کند؛ نه در آمارها و گزارش‌های رسمی.

توسعه کالبدی خطوط اینترنت و کشیدن فیبر نوری تا دورترین نقاط، هرچند کاری ارزشمند است، اما بدون تضمین کیفیت خطوط ارتباطی، چیزی جز یک آمار خوش‌رنگ برای گزارش‌های رسمی نیست. این توسعه ظاهری، از آنجا که برای اپراتورها سودآور است، چندان هم دور از انتظار نمی‌نماید؛ اپراتور حجم اینترنت را فارغ از کیفیت آن به فروش می‌رساند و سودش را می‌برد، بی‌آنکه تعهدی واقعی در قبال تجربه کاربر نهایی داشته باشد. گویی هرچه خطوط بیشتر گسترش یابد، رزومه‌ها رنگین‌تر و حساب‌های بانکی اپراتورها پرتر می‌شود، بی‌آنکه کاربر شهری یا روستایی تفاوتی در کیفیت زندگی دیجیتال خود احساس کند.

ادعاها درباره توسعه اینترنت، وقتی با واقعیت ملموس مردم فاصله داشته باشد، نه تنها باورپذیر نیست، که به منبعی برای سرخوردگی و بی‌اعتمادی تبدیل می‌شود. توسعه واقعی، توسعه‌ای است که کاربر در خانه و محل کار خود آن را لمس کند؛ نه در آمارها و گزارش‌های رسمی که در جلسات و مصاحبه‌ها ارائه می‌شود.

تا زمانی که اینترنت شهری به وضعیت پایدار و قابل قبولی نرسد، هرگونه سخن از توسعه روستایی، در بهترین حالت، ناقص به نظر می‌رسد. مردم از مسئولان نه وعده‌های بزرگ، که اینترنت ساده و بی‌دردسر می‌خواهند؛ اینترنتی که حداقل بتواند نیازهای روزمره آن‌ها را پاسخ دهد.

منبع: همنوا