بر اساس اعلام مدیر امور زراعت جهادکشاورزی آذربایجان شرقی، پیش‌بینی می‌شود تولید گندم استان در سال زراعی جاری با افزایش ۵۰ درصدی نسبت به سال قبل، به ۸۰۰ هزار تن برسد. این جهش حاصل ترکیب بارش‌های مناسب بهاره (افزایش ۲۷ درصدی نسبت به سال قبل)، توزیع به موقع کود، اجرای عملیات به‌نژادی و استفاده از ارقام پرمحصول با عملکرد تا ۳.۵ تن در هکتار است.

گندم محصول استراتژیکی است که نوسانات تولید آن، زنجیره‌ای از قیمت نان تا امنیت ملی را به لرزه درمی‌آورد. کشوری که در تأمین آن به خودکفایی نزدیک شود، وابستگی خود به بازارهای ناپایدار جهانی و تحریم‌ها را کاهش می‌دهد.

از این رو، ارزش دستاورد تولید گندم، فراتر از «پر شدن انبارها» است. در سطح جهان، نمونه‌های مشابه نشان داده که جهش تولید گندم، جرقه تحولات زنجیره‌ای می‌زند. به عنوان مثال، در نیجریه، با افزایش تولید داخلی، سالانه ۵۰۰ میلیون دلار صرفه‌جویی ارزی شد و ۲۵ هزار شغل ایجاد گردید. در دهه ۱۹۶۰، انقلاب سبز در هند، تولید گندم را دو برابر کرد و کشور را از آستانه قحطی به خودکفایی رساند. استرالیا نیز با استفاده از فناوری‌های نوین خاک، علی‌رغم کاهش بارندگی، صادرات گندم خود را افزایش داد.

این نمونه‌ها نشان می‌دهد که جهش تولید، فقط یک موفقیت کشاورزی نیست؛ یک فرصت راهبردی برای بازتعریف اقتصاد منطقه است.

اما این فرصت ارزشمند، بدون مدیریت هوشمندانه، می‌تواند به تهدید تبدیل شود. تجربه جهانی ثابت کرده که افزایش ناگهانی عرضه، اگر با برنامه‌ریزی همراه نباشد، ممکن است به ریزش قیمت و ضرر کشاورزان بینجامد.

وظیفه دولت؛ قیمت منصفانه، انبارهای مدرن و راه صادرات

وظایف دولت  در این شرایط روشن است: نخست، اعلام و اجرای قیمت تضمینی منصفانه که هم کشاورز را امیدوار کند، هم تورم را دامن نزند. خوشبختانه دولت امسال قیمت خرید هر کیلو گندم را ۴۷,۵۰۰ تا ۴۹,۵۰۰ تومان تعیین کرده که جهشی ۲۰ هزار تومانی نسبت به سال قبل دارد.

 دوم، توسعه زیرساخت‌های ذخیره‌سازی - سیلوهای مدرن، انبارهای تعاونی و سردخانه‌ها - تا محصول مازاد دچار ضایعه نشود. آذربایجان شرقی با بیش از ۵۰۰ واحد سردخانه، وضعیت نسبتاً مناسبی دارد، اما همچنان جای کار بسیار است.

 سوم، تسهیل صادرات گندم مازاد و تشویق صنایع تبدیلی مثل تولید ماکارونی، نشاسته و خوراک دام تا ارزش افزوده در استان بماند.

کشاورز؛ تعاونی، کیفیت و سرمایه‌گذاری برای فردا

در این میان، وظایف کشاورزان، به همان اندازه حیاتی است. حضور در تعاونی‌ها، نخستین گام هوشمندی است؛ تعاونی‌ها قدرت چانه‌زنی را افزایش می‌دهند و فروش مرحله‌ای و ذخیره‌سازی را ممکن می‌سازند.

 دوم، توجه به کیفیت محصول؛ هر کیلو گندم مرغوب دو هزار تومان بیشتر خریداری می‌شود. در مقیاس یک کشاورز با ۱۰۰ تن محصول، این تفاوت ۲۰۰ میلیون تومانی است.

سوم، سرمایه‌گذاری مجدد سود حاصل از امسال در تجهیز مزرعه به آبیاری نوین، بذرهای مقاوم و ادوات دقیق تا این موفقیت پایدار بماند. بارش امسال استثنایی بوده؛ سال آینده ممکن این نعمت نباشد.

اما مهم‌تر از همه، این جهش تولید باید چشم‌انداز ما را نسبت به «حلقه‌های بعدی زنجیره ارزش» گسترش دهد. اگر ما فقط گندم خام بفروشیم، بخش اعظم ارزش افزوده را از دست داده‌ایم. افزایش تولید، باید سرمایه‌ای شود برای رونق صنایع فرآوری، بسته‌بندی، حمل و نقل، و حتی صادرات. نمونه روستای یائوژانزی در چین را به یاد بیاوریم: با همان گندم، علاوه بر آرد، موزه و جشنواره و گردشگری روستایی راه انداختند و یک‌سوم مردم روستا در صنایع تبدیلی و خدمات مشغول به کار شدند.

به بیان ساده، افزایش تولید گندم، یک خبر خوب است، اما تازه اول ماجراست. اگر دولت و کشاورزان با همکاری هم، این فرصت را به سمت «فرآوری، تجارت و صادرات» هدایت کنند، آن وقت آذربایجان شرقی می‌تواند به یک قطب الهام‌بخش برای کل کشور تبدیل شود. تلاش ما در بخش فرآوری و تجارت باید متناسب با این جهش در تولید، صدچندان شود. این یعنی سرمایه‌گذاری در کارخانه‌های آرد مدرن، صنایع ماکارونی و بیسکویت، بسته‌بندی صادراتی و ایجاد برندهای استانی.

دستاورد امسال، فقط یک محصول خوب نیست؛ یک آزمون بزرگ برای بلوغ اقتصادی استان است. آزمونی که با مدیریت هوشمندانه، در تاریخ ماندگار خواهد بود.

افزایش بارش‌ها و شکوفایی کشاورزی در بهاری که مردم ایران در برابر جنگ تمام‌عیار دشمن، صبر و استقامتی بی‌نظیر نشان دادند، آشکارا نشانه لطف خداست. خدایی که مافوق تحریم و بمب و تهدید است و پاداش سر تسلیم فرونیاوردن را با برکت آشکار در خاک می‌دهد.